Gül Akyürek Balta: “Yeşil Dönüşüm Sanayici İçin Bir Yük Değil”

TÜİOSB Gıda İhtisas ve Karma Organize Sanayi Bölgesi Başkanı, OSBÜK Yönetim Kurulu Üyesi ve Yeşil Dönüşüm ve Sürdürülebilirlik İhtisas Kurulu Başkanı Gül Akyürek Balta, Gaziantep’te gerçekleştirilen “İklim, Çevre, Kadın” toplantıları kapsamındaki Yöneten Kadın Liderler Forumu’nda Türkiye sanayisinin yeşil dönüşüm sürecini organize sanayi bölgeleri perspektifinden değerlendirdi.

Yeşil dönüşümün yalnızca teknoloji, enerji ve çevre yatırımlarıyla sınırlı görülemeyeceğini belirten Balta, ekonomik, çevresel ve sosyal boyutların birlikte ele alınması gerektiğini ifade etti. Kadınların dönüşüm sürecinde yalnızca uygulayıcı olarak değil, kararların alındığı mekanizmalarda da daha etkin biçimde yer almasının önemine dikkat çekti.

“OSB’ler dönüşümün en güçlü uygulama alanlarından biri”

Türkiye sanayisinin yaklaşık yarısının organize sanayi bölgelerinde üretim gerçekleştirdiğini hatırlatan Balta, OSB’lerin yalnızca üretim alanları olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi. Türkiye genelinde 69 bini aşkın firmanın OSB’lerde faaliyet gösterdiğini ve doğrudan istihdamın 2,7 milyonu aştığını belirten Balta; altyapı, arıtma, mesleki eğitim, teknopark ve sosyal tesisleriyle OSB’lerin ekonomik, çevresel ve sosyal dönüşümün birlikte yürütülebileceği yapılar olduğunu kaydetti.

Türkiye’deki 419 OSB’nin 302’sinin işletme aşamasında bulunduğunu, 31 OSB’nin ise Yeşil OSB statüsü taşıdığını aktaran Balta, yenilenebilir enerji yatırımlarındaki kapasiteye de işaret etti. Balta’nın paylaştığı bilgilere göre, 207 OSB’deki 5 bin 504 yenilenebilir enerji santralinin toplam kurulu gücü 5 bin 289 megavata ulaştı. Bu kapasitenin 4 bin 820 megavatlık bölümünü güneş enerjisi oluşturdu.

Balta, OSB’lerin üretim gücü ve altyapıları sayesinde yeşil dönüşümün sanayide somut uygulamalara dönüşmesinde önemli rol üstlendiğini belirtti.

“Dönüşüm artık üretimin yeni gerçeği”

Yeşil dönüşümün sanayiciye yeni bir yük getirip getirmediğine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Balta, özellikle ihracat odaklı üretim yapan Türkiye için dönüşümün tercih olmaktan çıktığını söyledi. Küresel pazarlarda kuralların değiştiğine dikkat çeken Balta, rekabet gücünün korunması ve değer zincirlerinde yer almaya devam edilmesi için sanayinin bu sürece uyum sağlaması gerektiğini ifade etti.

Balta, “Biz yeşil dönüşümü sanayicinin üzerine gelen yeni bir yük olarak görmüyoruz. Dünya değişiyor, pazarların kuralları değişiyor. İhracatımızı sürdürmek, rekabet gücümüzü korumak ve küresel değer zincirlerinin içinde kalmak istiyorsak bu dönüşüm kaçınılmaz” dedi. Sanayiciden dönüşüm beklenirken ihtiyaç duyduğu finansmana erişimin de sağlanması gerektiğini vurguladı.

KOBİ’lere işletme ihtiyacına uygun finansman önerisi

Dönüşüm sürecindeki temel başlıklardan birinin finansmana erişim olduğunu belirten Balta, özellikle KOBİ’ler için standart finansman paketlerinin her işletmenin ihtiyacını karşılamayacağını dile getirdi. İşletmelerin ölçek, sektör, teknoloji, yatırım ihtiyacı ve yatırımın geri dönüş süresi bakımından farklılık gösterdiğini kaydeden Balta, finansman araçlarının bu farklılıklar gözetilerek tasarlanmasını önerdi.

Balta, işletmeye özel modelleri “terzi usulü” finansman olarak tanımlayarak üretim süreçlerinin hammadde tedarikinden makine parkına, enerji ve su kullanımından atık yönetimi ve emisyonlara kadar bütüncül biçimde değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Özkaynak, kredi, hibe, garanti mekanizmaları ve alternatif finansman araçlarının işletmenin ihtiyacına göre bir araya getirilebileceğini belirtti.

Kamunun teşvik mekanizmalarını ikiz dönüşüm odağında geliştirmesi, finans kuruluşlarının uzun vadeli ve uygun koşullu yeşil finansman araçları sunması gerektiğini ifade eden Balta, OSB’lerin de saha bilgisi ve veri kapasitesiyle bu sürece katkı sağlayabileceğini kaydetti.

Yeşil dönüşümün sosyal boyutuna dikkat çekti

Sanayide dönüşümün yalnızca karbon emisyonlarının azaltılması ve yenilenebilir enerji yatırımları üzerinden değerlendirilmesinin eksik kalacağını belirten Balta, çevresel hedeflerle sosyal kriterlerin birlikte ele alınması gerektiğini söyledi.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Türk Standardları Enstitüsü (TSE) ve OSBÜK iş birliğinde yürütülen Yeşil OSB Belgelendirmesi’nde çevresel ölçütlerin yanı sıra kadın istihdamı, kadın yönetici oranı, çalışan hakları, sosyal sorumluluk ve iş sağlığı ve güvenliği gibi başlıkların da yer aldığını hatırlattı. Balta, bu yaklaşımın yeşil dönüşüm ile sosyal dönüşüm arasındaki ilişkiyi ortaya koyduğunu ifade etti.

“Dönüşümün sürdürülebilir olması için aynı zamanda adil ve kapsayıcı olması gerekiyor” diyen Balta, kadınların üretim, mühendislik ve yönetim alanlarında daha güçlü temsil edilmesinin önemine değindi. Kadınların özellikle dönüşümün planlandığı ve kararların alındığı mekanizmalarda yer almasının sürecin önemli bir parçası olduğunu vurguladı.

TÜİOSB’nin yeşil ve dijital dönüşüm yaklaşımı

TÜİOSB’nin söz konusu yaklaşımın Türkiye’deki örneklerinden biri olduğunu belirten Balta, bölgenin Türkiye’nin ilk “Yeşil Doğan OSB” ekosistemi olarak kuruluş aşamasından itibaren yeşil ve dijital dönüşüm ilkeleriyle tasarlandığını kaydetti. TÜİOSB’de enerji ve su verimliliği, yenilenebilir enerji, atık yönetimi, dijital altyapı ve sosyal yaşam alanlarının sürdürülebilirlik yaklaşımı içinde ele alındığını aktardı.

Balta ayrıca OSBÜK Yeşil Dönüşüm ve Sürdürülebilirlik İhtisas Kurulu kapsamında hazırlanan Sürdürülebilirlik Strateji Belgesi’ne ilişkin bilgi verdi. Belgede yeşil dönüşüm, dijital dönüşüm, eğitim, iş geliştirme, Ar-Ge, kapasite geliştirme ve afet yönetimi olmak üzere yedi stratejik alanın yer aldığını belirten Balta, bu başlıkların tüm OSB’lerin kullanımına sunulduğunu ifade etti.

Türkiye’nin üretim gücünü korurken çevresel sorumluluklarını da yerine getirmesi gerektiğini söyleyen Balta, bu hedefe sanayiciyi yalnız bırakmadan ulaşılabileceğini kaydetti. Kamu, finans sektörü, OSB’ler ve iş dünyasının iş birliği içinde hareket etmesi gerektiğini vurgulayan Balta, kadınların karar mekanizmalarında güçlü biçimde yer aldığı rekabetçi, kapsayıcı ve sürdürülebilir bir sanayi geleceği çağrısında bulundu.

Kaynak: SHA