Orta Doğu gerilimi piyasaları etkiledi

A1 Capital’in raporunda, Orta Doğu çatışmasıyla ilgili devam eden belirsizlik ve petrol fiyatlarındaki artışın etkisiyle finans piyasalarınin yeniden satış baskısı altına girdiği belirtildi. Yatırımcıların, orta vadede enflasyonist baskıların yeniden canlanmasından ve merkez bankalarının faiz oranlarını daha da yükseltmesinden endişe ettiği vurgulanırken şu bilgiler verildi:

“Küresel enerji fiyatlarının yükselmesi ve görev onay oranlarının düşmesiyle birlikte, Trump, İran’a karşı bir aylık savaşın ardından keskin seçimlerle karşı karşıya: potansiyel olarak kusurlu bir anlaşma imzalayıp çekilmek ya da askeri olarak tırmandırma yaparak başkanlığını tüketebilecek uzun süreli bir çatışma riskini göze almak.

Trump’ın İran’a yönelik diplomatik girişimleri, Pakistan ile gizli bir kanal üzerinden gönderilen 15 maddelik barış önerisi de dahil olmak üzere, bir çıkış yolu arayışının giderek daha acil hale geldiğini gösteriyor gibiydi. Ancak verimli müzakereler için şu anda gerçekçi bir beklenti olup olmadığı belirsizliğini koruyor.

Bu sabah Trump, Pakistan’ın İran savaşını sona erdirmeyi amaçlayan “anlamlı görüşmelere” önümüzdeki günlerde ev sahipliği yapmaya hazırlandığını söylemesinin ardından, İran’ın mevcut liderlerini “çok makul” olarak nitelendirdi. Trump, ülkenin dini lideri ve diğer üst düzey yetkililerinin öldürüldüğü saldırıların ardından ABD’nin Tahran’da rejim değişikliğini zaten başardığını düşündüğünü söyledi, ancak yerlerine getirilen kişilerin “makul” göründüğünü iki kez tekrarladı.

Hürmüz Boğazı’nın kontrolü son derece tartışmalı olmaya devam ederken, İran’ın balistik ve nükleer programları da büyük bir ağırlık taşıyor. Gerçek bir ilerleme olmaması durumunda, belirsizlik mevcut piyasa oynaklığını körüklemeye devam ediyor; hisse senetlerindeki düşük işlem hacimleri ise yatırımcıların bekle gör yaklaşımını gösteriyor.

Altın, yıllık kazançlarının tamamını sildikten sonra istikrar kazanmaya çalışırken, Fransız ve Alman tahvillerinin getirileri 2023 zirvelerini aşarak bu hükümetlerin manevra alanını sınırladı. Sorunlar daha yeni başlıyor.

Trump, İran enerji altyapısına yönelik olası bir askeri saldırı için son tarihi erteledi. ABD Başkanı, on günlük ek bir süre tanıdı ve 6 Nisan için yeni bir ültimatom verdi. Ancak bu karar, ham petrol fiyatlarındaki yükselişi frenlemekte pek etkili olmuyor. Brent petrolü varil başına 105 dolar civarında işlem görürken, WTI 97 dolara yakın seyrediyor. Çatışmanın başlangıcından bu yana Brent petrolü yüzde 50 arttı. Fiyatlar, diplomatik çıkmaz göz önüne alındığında muhtemelen devam edecek önemli bir risk primi içeriyor: ABD, İran tarafından reddedilen 15 maddelik bir barış planı önerdi ve İran kendi şartlarını (güvenlik garantileri ve Hürmüz Boğazı üzerindeki otoritesinin tanınması) dayatıyor.

Askeri tırmanma riski yüksek kalmaya devam ediyor. Kanıt olarak, Washington şu anda Orta Doğu’ya binlerce ek asker konuşlandırıyor. Trump ayrıca, önemli bir İran petrol terminali olan Harg Adası’nın kontrolünü ele geçirmek için kara kuvvetleri kullanmayı da düşünüyor. Zaten Trump, Pazar günü Financial Times’da yayınlanan bir röportajda, “İran’daki petrolü ele geçirmek” istediğini ve ihracat merkezi olan Harg Adası’nı ele geçirebileceğini söyledi. Harg’ın kontrolünü ele geçirmek için kara birliklerine ihtiyaç duyulacaktır. Ada, İran’ın petrol ihracatının yüzde 90’ını karşılıyor ve adaya el konulması, Amerika Birleşik Devletleri’ne İran’ın enerji ticaretini ciddi şekilde sekteye uğratma ve Tahran ekonomisi üzerinde muazzam bir baskı oluşturma olanağı sağlayacaktır.

Amerikalıların büyük çoğunluğu savaşa karşı ve uzun süreli bir krize yol açabilecek askeri bir tırmanma, Kasım ayındaki ara seçimler öncesinde Trump’ın zaten düşük olan onay oranlarını daha da düşürebilir.

Boğazdaki sıkı kontroller, petrol, doğalgaz, gübre, plastik ve alüminyum fiyatlarının yanı sıra uçak ve gemi yakıtı fiyatlarında da artışa neden oldu. Gıda, ilaç ve petrokimya ürünlerinin fiyatlarının da artması bekleniyor. Bu, Asya için kötü bir haber çünkü bölgenin büyük bir kısmı Orta Doğu’dan gelen enerjiye büyük ölçüde bağımlı. Boğazın bir ay daha kapalı kalması senaryosu, petrol fiyatlarının varil başına 150 dolara doğru yükselmesi ve enerji arzında endüstriyel tüketicilerin kısıtlanmasıyla tutarlı olacaktır.

Japonya’nın Nikkei endeksi Mart ayındaki kayıplar yüzde 3,4 daha artarak yaklaşık yüzde 13’e ulaştı. Güney Kore Kospi sabah yüzde 3,0 düşüş gösterirken, Çin’in CSI200 yüzde 0,2 oranında değer kaybetti. MSCI’ın Japonya dışındaki en geniş Asya-Pasifik hisse senedi endeksi yüzde 1,3 düştü. S&P 500 vadeli işlemleri ve Nasdaq vadeli işlemleri, erken saatlerdeki kayıplarını kısmen telafi ederek daha kolay bir seyir izledi. Avrupa’da ise Euro Stoxx 50 vadeli işlemleri ve DAX vadeli işlemleri yüzde 0,7 düşerken, FTSE vadeli işlemleri yüzde 0,4 geriledi.

Jeopolitik gerilimlere rağmen altın baskı altında. Ons fiyatı 4.500 doların altına düştü. Yüksek petrol fiyatları, kalıcı enflasyon endişelerini körüklüyor. Sonuç olarak, piyasalar FED’in yakın zamanda faiz oranlarını düşürmeyeceğine inanıyor. Yüksek faiz oranları, getiri sağlamadığı için altını daha az çekici hale getiriyor. Spot altın ons başına 4.488 dolara gerileyerek yüzde 0,1’lik hafif bir düşüş yaşadı; Nisan teslimatlı ABD altın vadeli işlemleri de yüzde 0,1 kayıpla 4.518 dolara indi.

Benzer bir trend, ay başından bu yana yaklaşık yüzde 7 düşen bakırda da görülüyor. Yatırımcılar, pahalı enerji ve yüksek faiz oranlarının küresel ekonomik büyümeyi yavaşlatacağından ve endüstriyel metallere olan talebi azaltacağından endişe ediyor. Bakır, Londra’da ton başına 12.174 dolardan işlem görüyor.

Spot gümüş yüzde 0,5 artışla ons başına 69,91 dolara yükseldi. Spot platin yüzde 2,7 artışla 1.911 dolara, paladyum ise yüzde 2,9 artışla 1.416 dolara çıktı.

New York Borsası’nda beşinci hafta üst üste düşüş yaşandı; bu durum Mayıs 2022’den bu yana bir ilk oldu. Yatırımcılar uzun zamandır olmadığı kadar petrol fiyatlarına odaklanmış durumda. Ham petrolde anlamlı bir geri çekilme olmazsa, hisse senetleri üzerindeki aşağı yönlü baskının hafiflemesi olası görünmüyor. Sürecin ne kadar süreceği ise belirsizliğini koruyor.

Bu sabah Asya borsaları düşüş gösterdi; yatırımcılar, petrol fiyatlarının aylık rekor artışa doğru ilerlediği, enflasyonda sıçramaya ve dünyanın büyük bir bölümünde resesyon riskine yol açtığı uzun bir döneme hazırlanıyor. Japonya’nın Nikkei endeksi yüzde 4,7 oranında geriledi.

Bu arada, petrol fiyatlarının yükselişini sürdürmeye hazır olduğu ve Brent petrolünün aylık rekor artışa doğru ilerlediği görülüyor. Brent petrol vadeli işlemleri, Cuma günü yüzde 4,2 artışla kapanmasının ardından yüzde 2,74 artarak varil başına 115,66 dolara yükseldi.

Bu hafta, Avrupa’daki Mart ayı ön enflasyon rakamları Avrupa Merkez Bankası’nın faiz politikası tartışmasını alevlendirecek. Artan benzin ve dizel fiyatları enflasyonu yukarı çekecek. Ancak çekirdek enflasyon üzerindeki etkisinin ortaya çıkması aylar sürebilir. ABD aylık istihdam verileri de açıklanacak. Ocak ayı güçlüydü, Şubat ayı zayıftı; grevler ve hava koşulları tabloyu bulanıklaştırdı. Mart ayı, gerçek durumun nerede yattığına dair bir ipucu verecek. Yurtiçinde ise enflasyon verisi takip edilecek. Jeopolitik şokların enerji piyasası üzerindeki etkisi göz önünde bulundurularak, yakıt fiyatlarındaki artış nedeniyle Mart ayı TÜFE’sinin yüzde 2,9 olması bekleniyor.”

SANAYİ HABER AJANSI