DİJİTALLEŞME YATIRIMLARI NEDEN BEKLENEN VERİMİ VERMİYOR? SORUN TEKNOLOJİ Mİ, İNSAN MI?

Son yıllarda sanayi işletmelerinin önemli bir bölümü dijitalleşme yatırımlarına ciddi bütçeler ayırmaktadır. Yeni üretim yazılımları, otomasyon sistemleri, sensörler, veri toplama altyapıları ve yapay zekâ destekli çözümler hızla devreye alınmaktadır. Ancak sahadaki veriler incelendiğinde dikkat çeken nokta şudur: Bu yatırımların önemli bir kısmı, hedeflenen verim artışını, maliyet avantajını veya rekabet gücünü tam anlamıyla karşılamakta zorlanmaktadır.

Bu noktada yönetim kademelerinde “Yanlış teknoloji mi seçildi?” veya “Yatırım zamanlaması mı hatalıydı?” soruları gündeme gelmektedir. Oysa odaklanılması gereken asıl alan çoğu zaman teknoloji değil, insan kaynağıdır.

Dijitalleşme ile Dönüşüm Aynı Şey Değil

Sektörde sıklıkla vurgulandığı üzere, bir işletmenin dijitalleşmesi, o işletmenin tam anlamıyla dönüştüğü anlamına gelmemektedir. Dijitalleşme; sistem kurmak, yazılım temin etmek ve altyapı oluşturmaktır. Dönüşüm ise zihniyetin, karar alma biçimlerinin, iş yapma şekillerinin ve yetkinliklerin değişmesidir. Bu iki kavram arasındaki fark netleşmediğinde, yatırımlar ne yazık ki sadece birer “masraf kalemi” olarak kalma riski taşımaktadır.

Birçok işletmede veri üretildiği, raporlar hazırlandığı ve dijital panoların dolduğu görülmektedir. Ancak bu verilerin karar süreçlerine tam olarak yansımadığı durumlar mevcuttur. Üretim süreçlerinin halen sezgi, alışkanlık ve geçmiş tecrübelerle yönetildiği, yani sistemin var olduğu ancak sistemle entegre düşünen bir yapının eksik kaldığı gözlemlenmektedir.

Bu noktada dijitalleşmenin önündeki temel engelin teknoloji yetersizliği değil; insan kaynağının bu yeni sürece adaptasyonu olduğu anlaşılmaktadır.

Yeni Makineler, Eski Düşünme Biçimleri

Bugünün üretim ortamı; sadece hızlı çalışan makineleri değil, aynı zamanda hızlı ve analitik düşünen ekipleri gerektirmektedir. Artık çalışanlardan beklenen, yalnızca bir makineyi operasyonel olarak çalıştırmak değil; süreci bütünüyle anlamak, veriyi yorumlamak, olası sorunları erken fark etmek ve çözüm üretmektir.

Ancak pek çok işletmede yetkinlik setlerinin, endüstrinin geçmiş ihtiyaçlarına göre şekillendiği görülmektedir. Geleneksel ustalık şüphesiz çok değerlidir; fakat günümüz koşullarında tek başına yeterli olamamaktadır. Bugünün ustalığı, analitik düşünmeyle, dijital okuryazarlıkla ve problem çözme becerileriyle harmanlanmak durumundadır.

Aksi halde; en ileri teknolojiye sahip üretim hatları kurulsa bile, onu stratejik bir avantaja dönüştürecek insan altyapısı eksik kaldığında, yatırımın geri dönüş süresi uzamakta ve verimlilik hedefleri sekteye uğramaktadır.

Yöneticiler de Dönüşmek Zorunda

Dijitalleşme süreci sadece sahadaki çalışanları değil, yönetim kademelerini de kapsayan bir dönüşümü zorunlu kılmaktadır. Dijital çağda yönetim anlayışı, geleneksel reflekslerle sürdürülebilir değildir. Karar alma süreçlerinin veriyle desteklenmesi, risklerin simülasyonlarla öngörülmesi ve süreçlerin anlık olarak ölçülmesi gerekmektedir.

Sistemlerin kurulmasına rağmen yönetimsel karar alma alışkanlıklarının değişmediği örnekler sektörde mevcuttur. Raporların sistemde kaldığı, analizlerin toplantı masasına yatırılmadığı ve kararlarda sezgilerin baskın olduğu durumlar, dijital dönüşümün sadece bir IT projesi değil, aslında bir “yönetim dönüşümü” projesi olduğunu kanıtlar niteliktedir.

Eğitim Yetmez, Gelişim Gerekir

Dönüşüm sürecinde karşılaşılan bir diğer kritik nokta, sürecin sadece klasik eğitim faaliyetleriyle sınırlı görülmesidir. Bir yazılımın arayüzünü öğretmek, gerçek bir dönüşüm sağlamamaktadır. Çünkü asıl mesele araç kullanımı değil, düşünme biçiminin evrilmesidir.

Bugünün sanayisinde ihtiyaç duyulan profil; problem çözebilen, süreçleri sorgulayabilen ve veriye dayalı düşünebilen insan kaynağıdır. Bu yetkinlikler ise klasik sınıf eğitimlerinden ziyade, sahaya entegre gelişim modelleriyle kazanılmaktadır.

Başarılı uygulamalarda öne çıkan unsurlar şunlardır:

• Kısa, hedefli ve iş başında öğrenme modülleri,
• Gerçek saha problemleri üzerinden vaka analizleri,
• Ölçülebilir gelişim hedefleri,
• Süreçle entegre geri bildirim mekanizmaları.

Dijital dönüşüm, tek seferlik bir eğitimle değil, süreklilik arz eden bir gelişim kültürüyle mümkün olmaktadır.

Dönüşüm Neden Tıkanıyor?

İşletmelerde dijitalleşme projelerinin beklenen hıza ulaşamamasının altında genellikle üç ana neden yatmaktadır:

1. Dönüşümün insan ve kültür boyutundan ziyade, yalnızca teknik bir mesele olarak ele alınması.
2. Mevcut yetkinlikler ile geleceğin beklentileri arasındaki farkın net bir analizinin yapılmaması.
3. Dönüşümün ölçülebilir kriterlere bağlanmaması. Hangi becerilerin geliştiği ve hangi iş süreçlerinin hızlandığı netleşmeden, sürecin başarısını tanımlamak mümkün değildir.

Gerçek Soru Şu: Neyi Dönüştürüyoruz?

Bugün her sanayi kuruluşu şu stratejik soruyu gündemine almalıdır: “Sadece makinelerimizi mi yeniliyoruz, yoksa iş yapma biçimimizi mi?”

Dijitalleşme, doğru yönetildiğinde işletmeyi yukarı taşıyan büyük bir kaldıraçtır. Ancak insan kaynağı ile bütünleşmediğinde maliyetli bir yatırıma dönüşme riski taşır. Eğer teknolojiye rağmen kararlar eski reflekslerle alınıyorsa stratejik bir uyumsuzluk, veriler stratejiye yansımıyorsa bir kopukluk, çalışanlar sistemi sadece “kullanıyor” ama “yorumlamıyorsa” bir gelişim açığı söz konusudur.

Sektörel tecrübeler şunu açıkça göstermektedir: Başarılı dijital dönüşüm projeleri, teknolojiyle değil, insanla başlar.

Kaynak: Sanayi Haber Ajansı