Hürmüz gerilimiyle petrol ve risk primi yükseldi

Trive Yatırım tarafından yayımlanan haftanın ilk piyasa değerlendirmesinde, İran’ın Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve Washington ile nükleer müzakerelerin yeniden başlatılması yönündeki teklifinin ABD Başkanı Donald Trump tarafından reddedilmesinin enerji tarafındaki risk primini artırdığı belirtildi.

Asya seansının ilk saatlerinde Brent petrolün yüzde 1,8 yükselerek 106,31 dolara çıktığı, petroldeki yükselişin taşıdığı enflasyon riskinin ABD tahvil faizlerini yukarı yönlü etkilediği ve ons altının yüzde 2’nin üzerinde kayıpla haftaya başladığı aktarıldı. ABD vadeli endekslerinin önceki seansta kaydedilen yükselişleri geri verdiği, Asya borsalarında ise satış baskısının öne çıktığı kaydedildi.

Çin tarafında Pekin’in ABD tarım ürünlerinde geniş kapsamlı bir tarife indirimi listesi açıkladığı, buna karşılık ağustos ayı sanayi kârlarının yılın en zayıf artışını gösterdiği belirtildi.

Yurt içinde gündemin ağırlık merkezinin sermaye piyasası soruşturması olduğu ifade edildi. Hafta sonu 45 şirket, 19 fon ve 42 kişi üzerindeki mal varlığı tedbirlerinin kaldırılmasının, 17 Eylül’de başlayan fon tasfiyeleriyle oluşan belirsizliği bir ölçüde azalttığı aktarıldı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in Kabine toplantısında fonlarla ilgili sunum yapmasının ve Sermaye Piyasası Kurulu Başkanının toplantıya katılmasının beklendiği belirtildi.

Borsa İstanbul açısından görünümün iki yönlü olduğu değerlendirilirken, petrol fiyatları, küresel faizler ve 250 seviyesini aşan CDS priminin risk iştahını sınırladığı, mal varlığı tedbirlerinin kaldırılmasının ise yurt içi kaynaklı baskıyı hafifletebilecek bir gelişme olarak öne çıktığı ifade edildi.

Trive Yatırım, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin cuma günü Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve Washington ile nükleer müzakerelerin yedi gün içinde yeniden başlatılması yönünde teklif sunduğunu aktardı. İran’ın teklifinde deniz ablukasının kaldırılması ve İran varlıklarının serbest bırakılmasının da yer aldığı belirtildi.

Trump’ın söz konusu planın kabul edilebilir olmadığını söylediği aktarılırken, ABD basınında yer alan haberlere göre Trump’ın kasım ayındaki ara seçimlerin ardından İran’a yönelik saldırıların yeniden başlamasını beklediğini çevresine ilettiği ifade edildi. İran tarafının ise arabulucular üzerinden henüz resmi bir yanıt ulaşmadığını ve kararını kesin yanıtın ardından vereceğini belirttiği kaydedildi.

Trump’ın bu hafta görüşmelerin yeniden başlamasını beklediğini söylemesinin diplomatik kanalın tamamen kapanmadığına işaret ettiği aktarıldı. Fiyat tarafında kasım vadeli Batı Teksas türü ham petrolün (WTI) yüzde 1,3 yükselerek 93,62 dolara çıktığı belirtildi. Diplomasi kanalının açık kalmasına rağmen olası bir askeri takvimin gündeme gelmesinin petroldeki risk priminin kısa vadede çözülmesini zorlaştırdığı değerlendirildi.

ABD’de önceki seansı S&P 500’ün yüzde 0,5, Nasdaq 100’ün ise yüzde 0,4 yükselişle tamamladığı, sabah saatlerinde S&P 500 vadeli kontratının yüzde 0,36, Nasdaq vadeli kontratının ise yüzde 0,69 gerilediği ifade edildi.

Teklifin reddedilmesinin ardından ABD’de 2 yıllık tahvil faizinin yüzde 4,90’a, 10 yıllık tahvil faizinin yüzde 5,20’ye ve 30 yıllık tahvil faizinin yüzde 5,51’e yükseldiği bildirildi. Tahvil faizlerindeki yükselişin değerli metaller üzerinde satış baskısı oluşturduğu, ons altının yüzde 2,14 düşüşle 4.228,70 dolara, gümüşün ise yüzde 3,41 kayıpla 62,10 dolara gerilediği aktarıldı.

Asya piyasalarında Şenzen 300 ve KOSPI endekslerinin yüzde 2,2 gerilediği, Nikkei 225 endeksindeki kaybın ise yüzde 0,1 ile sınırlı kaldığı belirtildi.

Çin Ticaret Bakanlığı’nın, geçen hafta Washington’da gerçekleştirilen Şi Cinping ve Trump zirvesinin ardından ABD tarım ürünlerinde tarife indirimi uygulanacak ürünlerin listesini yayımladığı aktarıldı. Listenin mısır ve buğdayın yanı sıra sorgum, bitkisel yağlar, soya yağı ve küspesi ile et ve süt ürünlerini kapsadığı belirtildi.

Çin’in en büyük ithalat kalemi olan soya fasulyesinin liste dışında bırakıldığı ve yüzde 10’luk ek tarifeye tabi olmaya devam ettiği ifade edildi. İki tarafın ayrıca ilk gündem maddesi 30 milyar dolarlık ürün grubunda karşılıklı tarife indirimi olacak bir ticaret konseyi kurulması konusunda uzlaştığı aktarıldı.

Çin’de sanayi kârlarının ağustos ayında yıllık yüzde 4,2 arttığı ve bunun yılın en zayıf aylık performansı olduğu aktarıldı. İlk sekiz aydaki artışın yüzde 15,7’ye gerilediği, ilk yedi ayda bu oranın yüzde 17,6 seviyesinde bulunduğu belirtildi.

Bilgisayar, iletişim ve elektronik ekipman üreticilerinin kârlarının ilk sekiz ayda yüzde 110 arttığı, otomotiv sektöründe ise kârların yüzde 16 gerilediği kaydedildi. Zayıf iç tüketimin yanı sıra devam eden enerji maliyetlerindeki artışın şirket marjlarını baskıladığı, petroldeki yükselişin Çin sanayisi açısından ek bir baskı unsuru oluşturduğu aktarıldı.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın sermaye piyasası soruşturması kapsamında 26 Eylül’de talep ettiği mal varlığı tedbirlerinin, Sermaye Piyasası Kurulu’nun yeni değerlendirmeleri doğrultusunda kaldırıldığı bildirildi. Kararın 45 firma, 19 fon ve 42 gerçek kişiyi kapsadığı belirtildi.

Talep yazısında sermaye piyasası araçlarının dondurulmasının istendiği, bazı hisselerde 100 kata yaklaşan fiyat artışlarının olağan dışı olarak değerlendirildiği aktarıldı.

Sermaye Piyasası Kurulu’nun 17 Eylül’de Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu’nda (TEFAS) işleme kapatılan fonlarla ilgili düzenleme duyurduğu belirtildi. Buna göre, 17 Eylül’de iletilerek iptal edilen alım satım talimatlarının sahiplerine tasfiye bakiyesinden katılma payı oranında ödeme yapılacağı aktarıldı.

Konunun Ankara’nın gündeminde de yer aldığı, Kabine toplantısında Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in fonlarla ilgili sunum yapmasının ve Sermaye Piyasası Kurulu Başkanının toplantıya katılmasının beklendiği ifade edildi.

Trive Yatırım, BIST 100 Endeksi’nin son işlem gününü yüzde 0,09 yükselişle 12.899,35 puandan tamamladığını bildirdi. Perşembe günü yaşanan yüzde 2,74’lük düşüşün ardından tepki hareketinin sınırlı kaldığı ve endeksin haftayı yüzde 2,90 kayıpla tamamladığı belirtildi.

İşlem hacminin pazartesiden itibaren her gün gerilediği, cuma günü 99,6 milyar TL ile haftanın en düşük seviyesine indiği aktarıldı. Buna karşılık cuma günü yükselen hisse sayısının 377 ile düşen hisselerin üzerinde gerçekleştiği ifade edildi.

Bankacılık endeksinin haftayı yüzde 0,84 kayıpla tamamladığı ve ana endekse kıyasla daha sınırlı bir düşüş kaydettiği belirtildi. Türkiye’nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS) priminin 27 Mayıs’tan bu yana ilk kez 250 seviyesini aştığı aktarıldı.

BIST 100 Endeksi’nde 233 günlük üssel hareketli ortalamaya karşılık gelen 13.175 seviyesinin yön açısından takip edilmeye devam edildiği belirtildi. Bu seviyenin altında kalındığı sürece geri çekilmenin 12.600 seviyesine kadar derinleşme ihtimalinin göz ardı edilmemesi gerektiği ifade edildi.

Fed’in eylül toplantısında politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 3,75-4,00 aralığına yükseltmesinin ardından ABD’de açıklanacak verilerin faiz patikası açısından belirleyici olacağı aktarıldı.

Çarşamba günü saat 15.30’da açıklanacak ağustos ayı Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) verisinde referans noktasının temmuz ayında yüzde 3,7 olan manşet ve yüzde 3,3 olan çekirdek yıllık artış oranları olduğu belirtildi. Aynı gün ikinci çeyrek büyümesinin nihai okumasının ve ADP özel sektör istihdam verisinin takip edileceği aktarıldı. İkinci büyüme tahmininin yüzde 1,5, ağustos ayı ADP istihdam artışının ise 38 bin olduğu kaydedildi.

Perşembe günü ABD’de ISM imalat endeksinin açıklanacağı, ağustos ayında endeksin 54,6 seviyesinde bulunduğu belirtildi. Cuma günü açıklanacak eylül istihdam raporu öncesinde ağustos ayında tarım dışı istihdamın 162 bin arttığı ve işsizlik oranının yüzde 4,1 seviyesinde sabit kaldığı aktarıldı.

Euro Bölgesi’nde cuma günü açıklanacak öncü tüketici enflasyon verisinin de takip edileceği belirtildi. Ağustos ayında manşet enflasyonun yüzde 3,2, çekirdek enflasyonun yüzde 2,4 seviyesinde bulunduğu ve yeni verinin enerji fiyatlarına verilen tepki açısından izleneceği ifade edildi.

Yurt içinde salı günü ekonomik güven endeksinin açıklanacağı, ağustos ayında endeksin 100,6 seviyesinde bulunduğu aktarıldı. Çarşamba günü ağustos ayı işsizlik oranı ve dış ticaret dengesinin açıklanacağı belirtildi. Temmuz ayında dış ticaret açığının 7 milyar 343 milyon dolar, işsizlik oranının ise yüzde 8,1 seviyesinde gerçekleştiği kaydedildi.

Perşembe günü İstanbul Sanayi Odası (İSO) imalat Satın Alma Yöneticileri Endeksi’nin (PMI) takip edileceği, ağustos ayında endeksin 48,1 seviyesinde bulunduğu belirtildi. Cuma günü ise Türkiye İhracatçılar Meclisi’nin (TİM) eylül ayı ihracat verisinin izleneceği aktarıldı.

SANAYİ HABER AJANSI