Enflasyon Eylül ayında yüzde 1,84 arttı, yıllık enflasyon yüzde 29,73’e geriledi

Bizim Menkul Değerler A.Ş. tarafından yayımlanan değerlendirmeye göre, TÜFE Eylül ayında beklentilerin altında aylık yüzde 1,84 arttı. Ağustos ayında yüzde 31,51 olan yıllık enflasyon, Eylül ayında yüzde 29,73 seviyesine geriledi.

Ana harcama grupları incelendiğinde eğitim, okulların açılması ve üniversite ücretlerindeki artışın etkisiyle aylık yüzde 14,19 ile en fazla yükselen grup oldu. Eğitim grubu aylık enflasyona 30 baz puan katkı verdi. Giyim ve ayakkabı, yeni sezon satışlarının etkisiyle aylık yüzde 3,98 artışla ikinci sırada yer aldı. Ulaştırma fiyatları aylık yüzde 2,79 yükselirken, aylık enflasyona 49 baz puanla en yüksek katkıyı sağladı. Gıda ve alkolsüz içecekler ise aylık yüzde 0,20 gerileyerek enflasyonu 5 baz puan aşağı çekti ve düşüş gösteren tek ana harcama grubu oldu.

Yıllık bazda 13 ana harcama grubunun tamamında artış görüldü. Eğitim grubu yüzde 48,62 ile yıllık bazda en fazla artan grup olurken, enflasyona 103 baz puan katkı sağladı. Sağlık yüzde 43,26 ile ikinci sırada yer aldı. Enflasyon sepetinde en yüksek ağırlığa sahip gıda ve alkolsüz içecekler ise yıllık yüzde 27,62 arttı ve yıllık enflasyona 673 baz puanla en yüksek katkıyı veren grup oldu.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Eylül ayı toplantısında politika faizini değiştirmeyerek yüzde 37,00 seviyesinde sabit bıraktı. Yıllık enflasyon Eylül ayında gerilemeye devam ederken enerji fiyatları, kademeli Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) uygulamasının akaryakıt fiyatlarına yansıması ve kira artışlarının enflasyon üzerinde etkili olduğu belirtildi.

TÜFE’nin ana harcama gruplarındaki yıllık değişimleri incelendiğinde, 2006 yılından itibaren hesaplanan aritmetik ortalaması yüzde 22,37 olan gıda ve alkolsüz içecekler grubunun Haziran 2021 itibarıyla hem kendi ortalamasının hem de aynı dönem itibarıyla enflasyonun yüzde 19,74 olan ortalamasının üzerinde artış gösterdiği aktarıldı. Ulaştırma grubunun 2006 yılından itibaren hesaplanan aritmetik ortalaması yüzde 20,18 olurken, grubun Kasım 2020 itibarıyla hem kendi ortalamasının hem de enflasyonun aynı dönem ortalamasının oldukça üzerinde artış gösterdiği, Ocak 2025 itibarıyla ise ortalamasına yaklaştığı kaydedildi. Alkollü içecekler ve tütün grubunun 2006 yılından itibaren hesaplanan aritmetik ortalaması yüzde 21,55 olurken, grubun yıllar içinde dalgalı bir seyir izlediği ve Aralık 2021 itibarıyla hem kendi ortalamasının hem de enflasyon ortalamasının üzerinde artış gösterdiği belirtildi.

Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) de Eylül ayında aylık yüzde 2,07 arttı. Ağustos ayında yıllık yüzde 27,95 artan Yİ-ÜFE, Eylül ayında yıllık yüzde 27,38 yükseldi. Sanayinin dört ana sektöründe imalat, aylık yüzde 2,32 ile en fazla artan sektör olurken, aylık Yİ-ÜFE’ye 200 baz puanla en yüksek katkıyı verdi. Madencilik ise aylık yüzde 0,78 geriledi.

Yıllık bazda madencilik yüzde 34,15 ile en fazla artan ana sektör oldu. İmalat yüzde 29,09 artarken, yıllık Yİ-ÜFE’ye 2 bin 484 baz puanla en yüksek katkıyı sağladı. Yıllık bazda düşüş gösteren ana sektör olmadı.

Alt sektörlerde aylık bazda yüzde 16,05 ile tütün ürünleri en fazla artışı gösterirken, ham petrol ve doğal gaz yüzde 9,44 gerileyerek en fazla düşüş kaydeden alt sektör oldu. Yıllık bazda kok ve rafine petrol ürünleri yüzde 116,75 ile en fazla artan alt sektör olurken, düşüş gösteren alt sektör bulunmadı.

Çekirdek enflasyon göstergelerinde ise TCMB’nin takip ettiği B endeksi, işlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içecekler, tütün ve altın hariç TÜFE’yi ifade ederken, C endeksi enerji, gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içecekler, tütün ve altın hariç TÜFE’yi kapsıyor. B endeksi Eylül ayında aylık yüzde 2,01, C endeksi ise yüzde 2,14 arttı. B endeksinin yıllık artışı Ağustos ayındaki yüzde 30,68 seviyesinden Eylül ayında yüzde 29,00’a, C endeksinin yıllık artışı ise yüzde 30,07’den yüzde 28,70’e geriledi.

Bizim Menkul Değerler’in değerlendirmesinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Piyasa Katılımcıları Anketi’ndeki cari yıl sonu TÜFE beklentileri de ele alındı. Buna göre, enflasyonun genel olarak beklentilerin üzerinde gerçekleştiği, 2018 ve 2019 yıllarında ise beklentilerin altında kaldığı belirtildi. TÜFE’nin 2020 ve 2021 yıllarında beklentilerin üzerinde, 2022, 2023 ve 2024 yıllarında ise beklentilerin altında gerçekleştiği aktarıldı.

SANAYİ HABER AJANSI