TÜİOSB Gıdada “Tarladan Çatala” Dijital İzlenebilirlik Dönemini Başlatıyor

Gıda sektöründe güvenli üretim ve tüketici sağlığı kadar üretim maliyetleri, gıda arzının sürekliliği, ürün kayıpları ve fiyat istikrarı da önem taşıyor. TÜİOSB, gıda ihtisas OSB modeliyle tarımsal üretim ile sanayiyi aynı değer zincirinde buluştururken, dijital teknolojiler sayesinde bu zincirin daha şeffaf, kontrol edilebilir ve hesap verebilir hale getirilmesini hedefliyor.

TÜİOSB’de Green Mentör Ltd. Şti. ortaklığıyla yürütülen kapsamlı program, bölge sanayicilerinin küresel pazardaki rekabet gücünü artırmanın yanı sıra Avrupa Yeşil Mutabakatı ve yeni nesil üretim standartlarına uyumunu güçlendirmeyi amaçlıyor. Program; Karbon Ayak İzi ve Sera Gazı Doğrulama, TOBB MEYBEM Mesleki Yeterlilik Belgelendirmesi ile Devlet Destekleri ve Proje Geliştirme olmak üzere üç ana başlık üzerinden yürütülüyor.

Gıdanın tarladan sofraya yolculuğu kayıt altına alınacak

TÜİOSB’nin dönüşüm vizyonunun merkezinde ise “Tarladan Çatala Dijital Değer Zinciri” bulunuyor. Bu modelle tarımsal üretimden başlayan sürecin işleme, depolama, lojistik ve nihai tüketiciye ulaşıncaya kadar dijital ortamda takip edilebilmesi amaçlanıyor. QR kod tabanlı dijital izlenebilirlik altyapısı sayesinde ürünlerin kaynağının, üretim ve işleme süreçlerinin ve tedarik zincirindeki hareketlerinin kayıt altına alınması hedefleniyor.

Bu yaklaşım, gıda sektöründe yalnızca teknolojik bir dönüşüm anlamına gelmiyor. Üretimden tüketiciye kadar olan süreçlerin daha fazla veriye dayalı şekilde izlenebilmesi; gıda güvenliği, denetim, kaynak kullanımı, üretim verimliliği ve tüketici güveni açısından da yeni bir kontrol mekanizması oluşturuyor. Böylece gıdanın tarladan nihai tüketiciye uzanan yolculuğunun daha şeffaf ve hesap verebilir hale getirilmesi hedefleniyor.

TÜİOSB Yönetim Kurulu Başkanı Gül Akyürek Balta, gıda ihtisas OSB’lerinin yalnızca sanayi yatırımlarının gerçekleştirildiği alanlar olmadığını, tarım ile sanayiyi buluşturan ve gıda ekonomisinin daha sağlıklı işlemesine katkı sağlayan önemli üretim merkezleri olduğunu belirtti.

TÜİOSB’nin yaklaşımının tarımsal hammaddenin doğrudan kaynağından alınarak işlenmesi, katma değerli ürüne dönüştürülmesi ve mümkün olduğunca kontrollü bir tedarik zinciri içerisinde tüketiciye ulaştırılması üzerine kurulduğunu ifade etti. Balta, tarladaki fiyat ile pazardaki fiyat arasındaki farkın oluşmasında tedarik zincirindeki aşamaların da etkili olduğunu belirterek, gıda ihtisas OSB’lerinin üretim, işleme, depolama ve lojistik süreçlerini bütünleşik bir yapıda ele almasının önemine dikkat çekti.

Gül Akyürek Balta, “Gıda İhtisas OSB’ler sadece birer sanayi alanı değil; tarladaki fiyat ile pazardaki fiyat arasındaki makası kapatacak, maliyet artışlarına karşı gıda güvenliğini tesis eden altyapısal bir denge mekanizmasıdır” değerlendirmesinde bulundu.

Güvenli gıda ve fiyat istikrarına teknoloji desteği

TÜİOSB’nin geliştirdiği modelin önemli unsurlarından biri de gıda zincirindeki kayıpların azaltılması ve ürünlerin daha uzun süre korunabilmesi. Entegre soğuk hava depoları, modern ambalajlama, şoklama ve kurutma imkanlarıyla özellikle çabuk bozulan ürünlerin kayıplarının azaltılması, tarlada oluşabilecek firelerin önüne geçilmesi ve mevsimsel arz fazlalarının değerlendirilmesi amaçlanıyor.

Bu sistemin gıda ekonomisine etkisi yalnızca üretim kapasitesinin artırılmasıyla sınırlı kalmıyor. Ürünlerin uygun koşullarda depolanması ve gerektiğinde işlenerek piyasaya sunulabilmesi, arz sürekliliğine katkı sağlarken, üretim ve lojistik süreçlerindeki verimliliğin artırılması da maliyetlerin kontrol edilmesine imkan tanıyor. Bu yönüyle gıda ihtisas OSB modeli, güvenli ve kaliteli gıdaya erişimin yanında gıda piyasasında daha istikrarlı bir yapının oluşturulmasına yönelik altyapı sağlıyor.

Gül Akyürek Balta, TÜİOSB’nin “Tarladan Çatala Dijital Değer Zinciri” ve “DigiGreenFoodValley” projeleri kapsamında QR kod okuma ve izleme sistemlerini üretim süreçlerine entegre ettiklerini belirterek, gıdanın her aşamasının dijital ortamda takip edilebileceği bir altyapı oluşturduklarını söyledi.

Balta, tüketici ve denetim mekanizmalarının ürün üzerindeki QR kod aracılığıyla ürünün menşei, üretim ve işlenme süreci gibi bilgilere ulaşabilmesinin, gıda zincirinde şeffaflığı artıracağını ifade etti. Bu sistemle birlikte yeni nesil tarım uygulamalarından elde edilen ürünün sanayi tesislerinde işlenmesinden lojistik süreçlerine kadar uzanan yolculuğunun kayıt altına alınması ve daha sağlıklı bir kontrol mekanizmasının kurulması hedefleniyor.

Yeşil doğan OSB modeli

TÜİOSB’yi farklılaştıran temel unsurlardan biri de bölgenin kuruluş aşamasından itibaren dijitalleşme ve sürdürülebilirlik yaklaşımıyla tasarlanmış olması. Bu nedenle TÜİOSB, Türkiye’nin ilk dijital ve yeşil doğan gıda ihtisas OSB’lerinden biri olarak, geleneksel OSB anlayışının ötesinde yeni nesil bir üretim modeli oluşturmayı hedefliyor.

Eğitim programının karbon ayak izi ve sera gazı doğrulama ayağında bölge firmalarının kurumsal karbon ayak izlerini hesaplamaları, raporlamaları ve ISO standartlarında doğrulama süreçlerine hazırlanmaları üzerinde duruluyor. Bu çalışmalar özellikle ihracatçı firmaların Avrupa Yeşil Mutabakatı ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın getirdiği yeni üretim ve ticaret koşullarına hazırlanması açısından önem taşıyor.

Programın mesleki yeterlilik ayağında ise TOBB MEYBEM’in yetkilendirildiği yaklaşık 80 mesleki yeterlilik alanında bölgesel ihtiyaçların belirlenmesi ve zorunlu belgelendirme süreçlerinin yürütülmesi planlanıyor. Devlet destekleri ve proje geliştirme başlığında da , KOSGEB ve yatırım teşvikleri başta olmak üzere sanayicilerin kamu desteklerinden daha etkin yararlanmasına yönelik çalışmalar gerçekleştiriliyor.

TÜİOSB’deki bu dönüşüm anlayışı, dijital ekonomi, yeşil dönüşüm, sürdürülebilir üretim, yeni nesil tarım ve gıda güvenliğini aynı değer zincirinde buluşturmayı hedefliyor. Tarımsal ürünün tarladan çıkışından işlenmesine, depolanmasına ve nihai tüketiciye ulaşmasına kadar geçen sürecin dijital verilerle takip edilmesi, gıda sektöründe daha kontrollü ve şeffaf bir üretim yapısının oluşmasına katkı sağlamayı amaçlıyor.

Eğitim programında Endüstri Mühendisi, Kurumsal Gelişim ve Verimlilik Danışmanı Hatice Aydın ile TOBB MEYBEM Kalite Yönetim Temsilcisi Yeşim Özgen görev aldı. Programa TÜİOSB Bölge Müdürü Ebru Karalar Akdeniz, Bölge Müdür Yardımcısı Erdal Fıçıcı ve TÜİOSB katılımcıları da katıldı.

TÜİOSB’nin ortaya koyduğu “Tarladan Çatala” modeli, gıdanın yalnızca üretilip tüketiciye ulaştırıldığı klasik zincir anlayışının yerine; üretimin, çevresel etkilerin, ürün hareketlerinin ve tedarik süreçlerinin dijital olarak izlenebildiği yeni nesil bir gıda ekonomisi altyapısı oluşturmayı amaçlıyor. Bu yapı içerisinde hedef, güvenli gıdaya erişimi güçlendirmek, gıda kayıplarını azaltmak, üretim ve tedarik zincirini daha etkin kontrol etmek ve tüketiciye ulaşan ürünün yolculuğunu şeffaf hale getirmek.

Kaynak: SHA