Patronun En Pahalı Cümlesi: “Biz Hep Böyle Yapıyoruz”

Bir şirketin en büyük maliyeti bazen kira değildir. Maaş değildir. Yanlış yatırım bile değildir.

Bazen en büyük maliyet, kimsenin sorgulamadığı bir alışkanlıktır.

Ve o alışkanlık çoğu zaman şu cümleyle korunur:

“Biz hep böyle yapıyoruz.”

Ne kadar tanıdık, değil mi?

Yıllardır Excel’de tutulan tablolar, üç kişinin onayından geçen basit bir evrak, her hafta yapılan ama sonunda kimsenin ne karar alındığını hatırlamadığı toplantılar…

İlk bakışta bunlar büyük sorunlar gibi görünmez. Fakat aynı işlem aylarca, yıllarca ve onlarca çalışan tarafından tekrarlandığında ortaya ciddi bir zaman ve kaynak kaybı çıkar.

Üstelik bu kaybın faturası çoğu zaman görünmez.

Muhasebe kayıtlarında “gereksiz süreç gideri” diye bir satır yoktur. Hiçbir şirket ay sonunda “Bu ay alışkanlıklarımız yüzünden 180 saat kaybettik” diye rapor hazırlamaz.

Oysa verimsizlik tam da böyle büyür: sessizce.

Dünya Ekonomik Forumu’nun Future of Jobs 2025 araştırması, 1.000’in üzerinde büyük işverenin görüşlerine dayanıyor. Araştırmaya katılan şirketlerin yüzde 60’ı dijital erişimin 2030’a kadar işlerini önemli ölçüde dönüştüreceğini düşünüyor. İşverenlerin beklentisine göre çalışanların bugün sahip olduğu temel becerilerin yaklaşık yüzde 39’u da 2030’a kadar değişecek veya dönüşecek.

Bu rakamların söylediği aslında oldukça basit: Dünya değişirken bir şirketin yıllardır aynı yöntemi kullanması artık her zaman tecrübe göstergesi olmayabilir. Bazen değişmemekte ısrar etmek, şirketin rakiplerinden sessizce geri kalmasına neden olabilir.

Fakat değişim denildiğinde hemen yeni yazılımlar, yapay zeka, otomasyon sistemleri veya büyük bütçeler konuşuluyor.

Oysa değişimin ilk adımı çoğu zaman para değil, soru sormaktır.

Geçmişte karşılaştığım bir şirkette çalışanlar aynı bilgiyi üç ayrı tabloya giriyordu. Neden böyle yapıldığı sorulduğunda cevap oldukça basitti:

“Eskiden beri böyle yapıyoruz.”

Kimse işini kötü yapmıyordu. Tam tersine herkes kendisine verilen görevi eksiksiz yerine getiriyordu. Asıl problem, kimsenin artık “Bu işi hala böyle yapmak zorunda mıyız?” diye sormamasıydı.

Belki de şirketlerin zaman zaman kendilerine küçük bir denetim yapması gerekiyor:

Bu raporu gerçekten okuyan var mı?
Bu onay neden üç kişiden geçiyor?
Bu toplantı gerçekten gerekli mi?
Bu işi daha kısa sürede yapmak mümkün mü?

Kurumsallaşmak, geçmişte oluşturulan her sistemi sonsuza kadar korumak değildir. Asıl kurumsallık; işe yarayanı koruyup işe yaramayanı değiştirebilecek olgunluğa sahip olmaktır.

Çünkü tecrübe değerlidir.

Ama sorgulanmayan tecrübe zamanla alışkanlığa, alışkanlık ise maliyete dönüşür.

Belki de bugün şirketlerin kendilerine sorması gereken en değerli soru şudur:

“Biz hep böyle yapıyoruz… Peki hala neden?”

Kaynak: SHA