2025 ARALIK AYI YURT DIŞI ÜRETİCİ FİYAT ENDEKSİ

2025 yılının aralık ayına ilişkin Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi (YD-ÜFE) verileri, Türkiye’nin ihracata dönük üretiminde maliyet baskılarının yılın son ayında da belirgin biçimde devam ettiğini ortaya koydu. Endeks, aylık bazda %1,88, yıllık bazda ise %32,46 artış göstererek, dış pazarlara üretim yapan sektörlerde fiyatlama davranışlarının hâlen yukarı yönlü seyrettiğine işaret etti.

On iki aylık ortalamalara göre artış oranının %26,42 düzeyinde gerçekleşmesi ise, 2024 yılına kıyasla yıllık ortalama maliyet artış hızında belirgin bir yavaşlamaya işaret etse de dış üretici fiyatlarının hâlâ yüksek bir düzeyde seyrettiğini gösteriyor. Bu tablo, ihracatçı firmaların hem küresel fiyat rekabeti hem de iç maliyet unsurları arasında sıkıştığını bir kez daha gözler önüne seriyor.

Yıllık Artış Hızında Gerileme Var, Ancak Seviye Hâlâ Yüksek

YD-ÜFE’nin yıllık artış oranı, 2023 Aralık ayında kaydedilen %58,40’lık yüksek seviyenin oldukça altında kalırken, 2024 Aralık ayındaki %23,50’nin ise belirgin biçimde üzerinde gerçekleşti. Bu görünüm, 2025 yılı boyunca dış üretici fiyatlarında yeniden hızlanan ancak 2023’teki olağanüstü artış temposuna kıyasla daha dengeli bir sürecin yaşandığını düşündürüyor.

Özellikle küresel emtia fiyatlarındaki görece istikrar, enerji fiyatlarındaki oynaklığın sınırlanması ve uluslararası navlun maliyetlerindeki normalleşme eğilimi, yıllık artış hızının daha kontrol edilebilir seviyelerde kalmasında etkili oldu. Buna karşın, döviz kuru kaynaklı maliyetler ve ithal girdi bağımlılığı yüksek sektörlerde fiyat baskısının sürdüğü görülüyor.

İmalat Sanayi Yükü Taşımaya Devam Ediyor

Sanayinin alt sektörleri incelendiğinde, imalat sanayinde yıllık YD-ÜFE artışının %32,24 olarak gerçekleşmesi, dışa dönük üretimde ana maliyet yükünün hâlâ bu alanda yoğunlaştığını gösteriyor. Buna karşılık madencilik ve taş ocakçılığı sektöründe %44,75’lik yıllık artış, özellikle metal cevherleri ve doğal kaynak temelli girdilerde fiyat artışlarının daha sert seyrettiğine işaret ediyor.

İmalat sanayinin ana sanayi grupları bazında dağılımı ise maliyet baskısının homojen olmadığını ortaya koyuyor. Dayanıksız tüketim mallarında %40,63, dayanıklı tüketim mallarında %40,24 oranındaki yıllık artışlar, ihracata konu olan nihai tüketim ürünlerinde fiyat geçişkenliğinin oldukça güçlü olduğunu gösteriyor. Buna karşılık enerji grubunda %13,93 ile daha sınırlı bir artış kaydedilmesi, yılın son çeyreğinde enerji maliyetlerinde görece bir rahatlama yaşandığını düşündürüyor.

Ara mallarında %29,91, sermaye mallarında ise %31,02’lik yıllık artışlar, üretim zincirinin tamamına yayılan ancak özellikle yatırım ve üretim kapasitesini etkileyen maliyet unsurlarının hâlâ baskı altında olduğunu ortaya koyuyor. Bu durum, ihracatçı firmaların yeni yatırım kararlarını daha temkinli almalarına neden olabilecek bir zemin oluşturuyor.

Aylık Verilerde Enerji Dikkat Çekiyor

Aralık ayında YD-ÜFE’nin aylık bazda %1,88 artış göstermesi, yılın son ayında maliyet artışlarının ivme kaybetmediğini ortaya koydu. Madencilik ve taş ocakçılığında %3,86’lık aylık artış, bu alandaki fiyat oynaklığının sürdüğünü gösterirken, imalat sanayinde %1,84’lük artış daha dengeli ancak kalıcı bir yükselişe işaret ediyor.

Aylık bazda ana sanayi grupları incelendiğinde, enerji grubunda %6,33’lük düşüş dikkat çekici bir ayrışma yaratıyor. Bu gerileme, küresel enerji fiyatlarındaki geçici düşüşlerin ve yıl sonu fiyat ayarlamalarının etkisini yansıtıyor. Buna karşın dayanıksız tüketim mallarında %2,84, dayanıklı tüketim mallarında %2,60 ve sermaye mallarında %2,17’lik artışlar, enerji dışı maliyet kalemlerinde yukarı yönlü baskının sürdüğünü gösteriyor.

İhracat, Rekabet ve Enflasyon Bağlantısı

YD-ÜFE’deki bu görünüm, yalnızca üretici maliyetleri açısından değil, ihracat fiyatları ve rekabet gücü bakımından da önemli sinyaller veriyor. Yurt dışına üretim yapan firmalar açısından artan maliyetlerin ihracat fiyatlarına ne ölçüde yansıtılabildiği, önümüzdeki dönemde dış ticaret performansının seyrini belirleyecek temel unsurlardan biri olacak.

Öte yandan, YD-ÜFE’deki yüksek yıllık artış oranları, gecikmeli de olsa yurt içi fiyatlar ve tüketici enflasyonu üzerinde baskı oluşturma potansiyeli taşıyor. Özellikle ithal ara malı kullanımının yoğun olduğu sektörlerde, dış üretici fiyatlarındaki artışın iç fiyatlara geçişkenliği önümüzdeki aylarda yakından izlenecek.

Genel Değerlendirme

Aralık 2025 YD-ÜFE verileri, dışa dönük üretimde maliyet artışlarının hız kesmeden devam ettiğini, ancak artış hızının geçmiş yıllardaki aşırı seviyelere kıyasla daha dengeli bir patikaya oturduğunu gösteriyor. Enerji fiyatlarındaki geçici rahatlama olumlu bir unsur olarak öne çıksa da imalat sanayi ve tüketim malları grubundaki yüksek artışlar, maliyet baskısının geniş tabanlı şekilde sürdüğüne işaret ediyor.

Bu çerçevede, 2026 yılına girerken ihracatçı sektörler açısından verimlilik artışı, maliyet kontrolü ve kur riskinin yönetimi, rekabet gücünün korunmasında belirleyici olmaya devam edecek. YD-ÜFE’deki seyrin, önümüzdeki dönemde hem para politikası değerlendirmeleri hem de ihracat stratejileri açısından kritik bir gösterge olmaya devam edeceği anlaşılıyor.

Kaynak: Sanayi Haber Ajansı