ÜRETİCİNİN MALİYETİ ARTMAYA DEVAM EDİYOR

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2026 yılı temmuz ayına ilişkin Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) verilerini açıkladı. Rakamlar gösteriyor ki üreticinin maliyet yükü artmaya devam ediyor. Her ne kadar son aylarda enflasyondaki artış hızında bir miktar yavaşlama görülse de üretim maliyetleri hâlâ yüksek seviyelerde seyrediyor.

Temmuz ayında üretici fiyatları bir önceki aya göre yüzde 1,52, yılın başından bu yana yüzde 17,86, geçen yılın aynı ayına göre ise yüzde 27,83 arttı. Son on iki aylık ortalamaya bakıldığında ise artış oranı yüzde 27,54 olarak gerçekleşti.

Bu rakamlar ilk bakışta sadece sanayiciyi ilgilendiriyormuş gibi görünebilir. Oysa gerçek çok farklıdır. Çünkü bugün fabrikada artan maliyet, yarın market rafındaki etikete, ertesi gün de vatandaşın cebine yansır. Üretici maliyetleri ile tüketici fiyatları arasında güçlü bir bağ vardır.

Üretim yapan işletmeler; elektrik, doğalgaz, akaryakıt, hammadde, işçilik, lojistik ve finansman gibi birçok gider kalemindeki artışlarla mücadele ediyor. Bu maliyetleri uzun süre kendi üzerlerinde taşımaları mümkün olmadığından zamanla ürün fiyatlarına yansıtmak zorunda kalıyorlar. İşte bu nedenle Yİ-ÜFE verileri, gelecekte tüketici fiyatlarının nasıl şekillenebileceğine dair önemli ipuçları veriyor.

Temmuz ayında sektörler incelendiğinde en yüksek yıllık artışın madencilik ve taş ocakçılığı sektöründe yüzde 41,81 ile gerçekleştiği görülüyor. Bu oran, doğal kaynakların çıkarılmasındaki maliyetlerin ciddi şekilde yükseldiğini ortaya koyuyor.

Türkiye ekonomisinin bel kemiğini oluşturan imalat sanayisinde ise yıllık maliyet artışı yüzde 28,96 oldu. Marketlerde satılan gıdadan beyaz eşyaya, otomobilden tekstile kadar binlerce ürünün üretildiği bu sektör, ekonominin en önemli üretim alanıdır. Dolayısıyla burada yaşanan maliyet artışları hemen her vatandaşı doğrudan ilgilendiriyor.

Elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında yıllık artışın yüzde 11,69 seviyesinde kalması dikkat çekerken, su temininde ise yıllık artış yüzde 28,85 olarak gerçekleşti.

Ana sanayi grupları incelendiğinde ise en yüksek yıllık artış dayanıksız tüketim mallarında yüzde 32,46 oldu. Bu grup; gıda, içecek, temizlik ürünleri ve günlük ihtiyaç maddelerini kapsadığı için vatandaşın günlük yaşamını doğrudan etkiliyor.

Ara mallarında yıllık artış yüzde 26,79, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 26,57, enerji grubunda yüzde 26,62, sermaye mallarında ise yüzde 21,28 olarak gerçekleşti.

Aylık verilere bakıldığında da maliyet artışlarının devam ettiği görülüyor. İmalat sanayisinde maliyetler temmuz ayında yüzde 1,06 arttı. Elektrik ve gaz üretimi ile dağıtımında aylık artış yüzde 9,65 gibi oldukça yüksek bir seviyeye ulaştı. Buna karşılık madencilik sektöründe aylık bazda yüzde 4,22 düşüş yaşandı.

Enerji maliyetlerinin aylık yüzde 4,83 artması ise üreticiler açısından önemli bir gelişme olarak öne çıkıyor. Çünkü enerji hemen hemen bütün sektörlerin ortak girdisi durumunda bulunuyor. Enerji maliyetindeki yükseliş yalnızca sanayiyi değil; taşımacılığı, tarımı, hizmet sektörünü ve dolayısıyla tüm ekonomiyi etkiliyor.

Son aylarda üretici enflasyonunun, tüketici enflasyonunun altında seyretmesi dikkat çekiyor. Bu durum, maliyet baskısının geçmiş yıllara göre bir miktar hafiflediğini gösterse de üreticilerin üzerindeki yükün tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Özellikle finansman maliyetleri, yüksek faizler, kur hareketleri ve enerji fiyatları üreticilerin en önemli sorunları olmaya devam ediyor.

Üretimin güçlü olduğu bir ekonomi, sürdürülebilir büyümenin temelidir. Bunun için üreticinin maliyet yükünün azaltılması büyük önem taşıyor. Enerji maliyetlerinin düşürülmesi, uygun finansmana erişimin kolaylaştırılması, verimlilik artırıcı yatırımların desteklenmesi ve lojistik giderlerinin azaltılması hem üreticiye hem de tüketiciye olumlu yansıyacaktır.

Unutulmamalıdır ki üretici kazanırsa yatırım yapar, yatırım artarsa üretim büyür, üretim büyürse istihdam güçlenir ve fiyat istikrarına ulaşmak daha kolay hale gelir. Sağlıklı işleyen bir ekonomi için üretim maliyetlerinin kontrol altında tutulması, yalnızca sanayicinin değil, toplumun tamamının ortak çıkarıdır.

Bugün açıklanan Yİ-ÜFE verileri bize bir kez daha gösteriyor ki enflasyonla mücadele yalnızca market raflarındaki fiyatlara bakılarak yapılamaz. Üretim cephesindeki maliyetleri azaltacak yapısal adımlar atılmadığı sürece fiyat istikrarını kalıcı hale getirmek kolay olmayacaktır. Güçlü üretici, güçlü ekonomi; güçlü ekonomi ise daha yüksek refah ve daha istikrarlı bir gelecek demektir.

Kaynak: SANAYİ HABER AJANSI