HAZİRAN 2026 DA İHRACAT ARTTI AMA DIŞ TİCARET AÇIĞI YÜKSELDİ

Türkiye ekonomisinin en önemli göstergelerinden biri dış ticaret rakamlarıdır. Çünkü bir ülkenin ne kadar ürettiğini ne kadar sattığını ve ne kadar dışarıdan mal aldığını bu veriler ortaya koyar. Haziran 2026 dış ticaret rakamları da ekonomide hem sevindirici hem de düşündürücü gelişmeleri birlikte gösteriyor.

Önce sevindirici taraftan başlayalım.

Türkiye’nin ihracatı, yani yurt dışına yaptığı satışlar geçen yılın aynı ayına göre yüzde 21,7 artarak yaklaşık 25 milyar dolara ulaştı. Bu, fabrikaların üretmeye devam ettiğini, ihracatçıların yeni siparişler aldığını ve Türk mallarına yurt dışında talebin sürdüğünü gösteriyor.

Ancak madalyonun bir de diğer yüzü var.

Aynı dönemde ithalat, yani yurt dışından satın aldığımız ürünler de yüzde 23 arttı ve 35 milyar doların üzerine çıktı. Başka bir ifadeyle kazandığımız döviz arttı ama harcadığımız döviz daha hızlı yükseldi.

Sonuç olarak dış ticaret açığımız yaklaşık 10,4 milyar dolara çıktı.

EV EKONOMİSİ GİBİ DÜŞÜNELİM

Bu durumu aile bütçesiyle örneklendirelim.

Bir ailenin aylık geliri geçen yıl 100 bin lira olsun. Bu yıl gelirini yüzde 22 artırarak 122 bin liraya çıkarmış olsun.

Fakat aynı aile harcamalarını da yüzde 23 artırıp 173 bin liraya yükseltmişse, gelir artsa bile borçlanmaya devam eder.

Türkiye’nin dış ticaretinde de benzer bir tablo oluşuyor.

İhracatımız artıyor ama ithalatımız daha fazla arttığı için dış ticaret açığı büyüyor.

İLK ALTI AYIN TABLOSU

Yılın ilk altı ayına baktığımızda ihracatımız 136 milyar dolara yaklaşırken ithalatımız 189 milyar doları geçti.

Altı aylık dış ticaret açığı ise 53 milyar doları aştı.

Bu rakam geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 7,4 daha yüksek.

Yani yılın ilk yarısında Türkiye dış ticarette daha fazla döviz açığı verdi.

EN ÇOK HANGİ ÜRÜNLERİ SATIYORUZ?

Veriler üretim yapımızı da açıkça gösteriyor.

İhracatın yaklaşık yüzde 94’ü imalat sanayinden geliyor.

Otomotiv, beyaz eşya, makine, tekstil, kimya, elektronik ve çeşitli sanayi ürünleri Türkiye’nin ihracatının omurgasını oluşturuyor.

Tarım ürünlerinin payı ise yüzde 3,5 seviyesinde bulunuyor.

Madencilik sektörünün payı ise yüzde 2 civarında.

Bu tablo, Türkiye’nin artık ağırlıklı olarak sanayi ürünleri ihraç eden bir ülke haline geldiğini gösteriyor.

EN ÇOK NERELERE SATIYORUZ?

Haziran ayında en fazla ihracat yaptığımız ülke yine Almanya oldu.

Onu ABD, İtalya, İngiltere ve İspanya izledi.

Bu beş ülke tek başına ihracatımızın yaklaşık üçte birini oluşturuyor.

Bu durum Avrupa ve Amerika pazarlarının Türkiye açısından ne kadar önemli olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.

EN ÇOK NEREDEN ALIYORUZ?

İthalatta ise ilk sırada Çin bulunuyor.

Çin’i Rusya, Almanya, ABD ve İtalya takip ediyor.

Özellikle Çin’den yapılan ithalatın 5 milyar doları aşması dikkat çekiyor.

Çünkü bugün kullandığımız elektronik cihazlardan sanayi makinelerine, yedek parçalardan birçok ara ürüne kadar çok sayıda ürün Çin’den geliyor.

Rusya ise özellikle doğal gaz ve enerji ithalatında önemli yerini koruyor.

EN BÜYÜK SORUN ARA MALI İTHALATI

İthalatın yaklaşık yüzde 71’i ara mallarından oluşuyor.

Peki ara malı nedir?

Bir fabrikanın üretim yapabilmesi için kullandığı ham madde, çelik, plastik, elektronik parça, motor, çip ve çeşitli bileşenlerdir.

Örneğin Türkiye’de otomobil üretiliyor olabilir.

Ancak motorun bazı parçaları, elektronik devreleri veya özel çelikler yurt dışından geliyorsa bunlar ara malıdır.

Yani ihracat yapabilmek için bile ithalat yapmak zorunda kalıyoruz.

Bu nedenle üretim arttıkça ithalat da yükseliyor.

Ekonomistlerin uzun yıllardır dikkat çektiği yapısal sorunlardan biri de tam olarak budur.

YÜKSEK TEKNOLOJİ HÂLÂ DÜŞÜK

Raporda dikkat çeken bir başka veri ise yüksek teknoloji ürünleri.

İhracatımız içinde yüksek teknoloji ürünlerinin payı yalnızca yüzde 4,4 seviyesinde bulunuyor.

Buna karşılık ithalatımızdaki yüksek teknoloji payı yüzde 12’nin üzerinde.

Bu ne anlama geliyor?

Türkiye yüksek teknolojili ürünleri büyük ölçüde dışarıdan satın alıyor.

Ancak aynı ürünleri yeterince üretemediği için yüksek katma değerli ihracat gerçekleştiremiyor.

Oysa gelişmiş ülkeler, daha az ürün satarak daha fazla gelir elde edebiliyor.

Çünkü sattıkları ürünlerin teknolojisi ve değeri çok yüksek.

Türkiye’nin önümüzdeki yıllarda en fazla yatırım yapması gereken alanlardan biri de yüksek teknoloji üretimi olacaktır.

ENERJİ ETKİSİ

Enerji ve altın hariç tutulduğunda da ihracat ile ithalatın güçlü şekilde arttığı görülüyor.

Bu da yalnızca petrol fiyatlarının değil, genel ticaret hacminin de büyüdüğünü gösteriyor.

Ancak enerji ithalatına olan bağımlılık devam ettiği sürece dış ticaret açığını tamamen kapatmak kolay görünmüyor.

RAKAMLARIN VATANDAŞA ETKİSİ

Peki bu veriler vatandaş için ne ifade ediyor?

Dış ticaret açığının büyümesi, ülkenin daha fazla dövize ihtiyaç duyması anlamına gelir.

Bu durum zaman zaman döviz kuru üzerinde baskı oluşturabilir.

Kur yükseldiğinde ise ithal ürünlerin maliyeti artar.

Bu artış zamanla akaryakıttan elektriğe, beyaz eşyadan otomobile, ilaçtan elektronik ürünlere kadar birçok alana yansıyabilir.

Diğer taraftan ihracatın artması ise üretimin ve istihdamın desteklenmesi açısından olumlu bir gelişmedir.

İhracat yapan fabrikalar daha fazla üretim yapar, yeni sipariş alır ve daha fazla kişiye iş imkânı sağlayabilir.

SON SÖZ

Haziran 2026 dış ticaret verileri, Türkiye ekonomisinin üretmeye ve ihracat yapmaya devam ettiğini gösteriyor. Bu önemli bir başarıdır. Ancak aynı zamanda ithalata olan bağımlılığın sürdüğünü ve dış ticaret açığının büyüdüğünü de ortaya koyuyor.

Kalıcı çözüm ise daha fazla üretmekten değil, daha yüksek katma değerli ürün üretmekten geçiyor.

Yani daha fazla teknoloji geliştiren, kendi ara malını üreten, enerjide dışa bağımlılığı azaltan ve dünya pazarlarında markalaşan bir Türkiye, dış ticaret açığını da zaman içinde azaltabilir.

Önümüzdeki dönemde ekonominin başarısı sadece ihracatın artmasıyla değil, ithalata olan bağımlılığın ne kadar azaltılabildiğiyle de ölçülecek. İşte asıl hedef de tam olarak bu olmalıdır.

Kaynak: SANAYİ HABER AJANSI