SPK’nın Önemi

Sermaye piyasası denildiğinde akla ilk olarak borsa, hisse senetleri, yatırım fonları, halka arzlar ve yatırımcılar geliyor. Ancak bu büyük sistemin sağlıklı şekilde çalışabilmesi için sadece alıcı ve satıcının bir araya gelmesi yeterli değil. Piyasada güvenin, şeffaflığın ve kuralların olması gerekiyor. İşte tam bu noktada Sermaye Piyasası Kurulu, yani SPK, çok önemli bir görev üstleniyor.

Türkiye’de sermaye piyasalarının düzenlenmesi ve denetlenmesi açısından SPK’nın rolü oldukça geniş. Kurul, 1981 yılında kuruldu ve bugün 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu çerçevesinde faaliyetlerini sürdürüyor. Temel amaç ise sermaye piyasalarının güvenilir, şeffaf, etkin, istikrarlı ve adil bir ortamda çalışmasını sağlamak ve yatırımcıların haklarını korumak.

Ben burada özellikle “güven” kavramının altını çizmek istiyorum.

Çünkü yatırımcı açısından sermaye piyasasında en önemli unsur yalnızca yüksek kazanç beklentisi değildir. Yatırımcı, parasını yatırdığı piyasada kuralların herkese eşit uygulanmasını, şirketlerin doğru bilgi vermesini ve manipülasyon gibi uygulamalara karşı etkin denetim yapılmasını ister.

Bir yatırımcı, şirketin finansal durumunu doğru şekilde öğrenemiyorsa, şirket hakkında kamuya açıklanan bilgiler eksik veya yanıltıcıysa ya da piyasada bazı kişilerin diğerlerinden daha avantajlı olduğu düşüncesi oluşuyorsa, orada güven problemi başlar.

SPK’nın görevlerinden biri de kamunun zamanında, yeterli ve doğru şekilde aydınlatılmasını sağlamak. Kurul ayrıca halka açık şirketlerin, sermaye piyasası kurumlarının, borsaların ve ilgili kuruluşların mevzuata uygun faaliyet gösterip göstermediğini gözetiyor ve denetliyor.

Bu nedenle SPK’yı sadece “ceza veren kurum” şeklinde değerlendirmek doğru değil.

SPK’nın düzenleme görevi de en az denetim görevi kadar önemli. Halka arzlardan sermaye piyasası araçlarının ihracına, yatırım hizmetlerinden yatırım fonlarına, bağımsız denetimden derecelendirme ve değerleme faaliyetlerine kadar çok geniş bir alanda kurallar oluşturuluyor.

Özellikle son yıllarda bireysel yatırımcıların sermaye piyasalarına ilgisinin artması, bu düzenlemelerin önemini daha da artırıyor.

Eskiden borsa denildiğinde toplumun önemli bir bölümünün aklına yalnızca birkaç büyük şirket ve profesyonel yatırımcı gelirdi. Bugün ise cep telefonu üzerinden yatırım hesabı açabilen, yatırım fonu alabilen, halka arzlara katılabilen milyonlarca insan bulunuyor.

Bu gelişme elbette olumlu bir finansal kapsayıcılık anlamına geliyor. Ancak beraberinde önemli bir sorumluluk da getiriyor.

Yatırımcı sayısı arttıkça finansal okuryazarlığın önemi de artıyor.

Benim düşünceme göre burada SPK’nın görevini yalnızca denetim olarak değil, yatırımcıların doğru bilgiye ulaşmasını kolaylaştıran bir yapı olarak da görmek gerekiyor. Çünkü yatırımcı neye yatırım yaptığını, hangi riskleri aldığını ve karşısındaki kurumun hangi yetkiye sahip olduğunu bilmelidir.

Özellikle sosyal medyada yatırım tavsiyelerinin hızla yayılması, sahte hesaplar, izinsiz yatırım danışmanlığı ve yatırımcıları yanıltabilecek içerikler bu açıdan dikkat edilmesi gereken konular arasında.

SPK’nın piyasa gözetim ve denetim faaliyetleri kapsamında olağandışı fiyat ve miktar hareketleri, bilgi suistimali, piyasa dolandırıcılığı ve piyasa bozucu eylemler izleniyor. Ayrıca izinsiz yatırım danışmanlığı ve bazı diğer izinsiz sermaye piyasası faaliyetleri de denetim kapsamında bulunuyor.

Bana göre burada en önemli nokta, yatırımcının da sorumluluğunu unutmamak.

Hiç kimse “SPK var, o halde benim zarar etme ihtimalim yok” diye düşünmemeli. SPK piyasayı düzenler ve denetler; ancak hiçbir düzenleyici kurum yatırımın kazanç garantisini vermez. Hisse senedi, fon veya başka bir sermaye piyasası aracına yatırım yapan kişi her zaman riskle karşı karşıyadır.

Dolayısıyla yatırımcının kendi araştırmasını yapması, lisanslı ve yetkili kurumlarla çalışması, şirketlerin finansal tablolarını ve kamuyu aydınlatma açıklamalarını takip etmesi büyük önem taşıyor.

Bir başka önemli konu da halka arzlar.

Halka arzlar şirketlere finansman sağlarken vatandaşlara da şirketlere ortak olma imkânı sunuyor. Ancak halka arz edilen her şirketin hissesinin mutlaka yükseleceği düşüncesi ciddi bir yanılgıdır. Halka arz fiyatı, şirketin mali yapısı, sektörü, kârlılığı, borçluluk durumu ve piyasa koşulları birlikte değerlendirilmelidir.

Burada SPK’nın görevi yatırımcıya “bu hisseyi al” demek değil; halka arz ve sermaye piyasası işlemlerinin mevzuata uygun şekilde gerçekleşmesini sağlamaktır.

Türkiye’nin daha güçlü bir sermaye piyasasına ihtiyacı var. Şirketlerin yalnızca bankalardan kredi kullanarak değil, sermaye piyasalarından da uzun vadeli kaynak sağlayabilmesi ekonomik büyüme açısından önem taşıyor. Aynı şekilde vatandaşların tasarruflarının üretken yatırımlara yönlendirilmesi de ülke ekonomisine katkı sağlayabilir.

Fakat bunun temel şartı güvendir.

Güvenin olmadığı yerde yatırımcı piyasadan uzaklaşır. Güvenin olduğu yerde ise tasarruflar sermaye piyasalarına daha fazla yönelir, şirketlerin finansman imkânları genişler ve ekonomik sistem derinleşir.

2025 yılında SPK’nın teşkilat yapısında yapılan düzenlemelerle daha hızlı ve etkin çalışma, birimler arasındaki iş birliğinin artırılması ve sermaye piyasalarındaki güncel gelişmelere daha uygun bir organizasyon hedeflendi. Daire başkanlıklarının sayısı da 12’den 16’ya çıkarıldı.

Bugün sermaye piyasaları geçmişe göre çok daha karmaşık ve teknolojik bir yapıya sahip. Yatırım fonları, halka arzlar, dijital yatırım platformları, yeni finansal ürünler ve kripto varlık alanındaki gelişmeler düzenleyici kurumların işini de zorlaştırıyor.

Benim açımdan önümüzdeki dönemin en önemli konusu, sermaye piyasalarında büyüme ile yatırımcı koruması arasındaki dengenin doğru kurulmasıdır.

Piyasa büyüsün, şirketler daha kolay finansmana ulaşsın, yatırımcı sayısı artsın. Ancak bütün bunlar yapılırken şeffaflıktan, denetimden ve yatırımcı haklarından taviz verilmesin.

Çünkü sermaye piyasasının gerçek sermayesi yalnızca para değildir.

Güvendir.

Güven varsa yatırımcı vardır. Yatırımcı varsa tasarruf vardır. Tasarruf sermaye piyasasına yöneliyorsa şirketlerin finansmana ulaşma imkânı artar. Bu zincirin sonunda ise daha derin ve güçlü bir finansal sistem ortaya çıkar.

Bu nedenle SPK’nın önümüzdeki dönemdeki en önemli görevlerinden birinin, sadece mevcut kuralları uygulamak değil, değişen finansal dünyaya uygun şekilde yatırımcı güvenini sürekli güçlendirmek olduğunu düşünüyorum.

Sonuçta güçlü sermaye piyasası, yalnızca borsanın yükselmesi demek değildir.

Güçlü sermaye piyasası; şeffaf şirket, bilinçli yatırımcı, etkin denetim ve güvenilir bir piyasa demektir.

Kaynak: SANAYİ HABER AJANSI