İMALAT PMI ORANI YÜKSELDİ AMA YETERLİ DEĞİL

Ekonominin nabzını tutan en önemli göstergelerden biri imalat sanayisidir. Çünkü fabrikalar üretirse istihdam artar, ihracat güçlenir, piyasaya mal girer ve ekonomik hareketlilik hız kazanır. Ancak fabrikaların yavaşlaması, zincirin diğer halkalarını da etkiler. Son açıklanan İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye İmalat PMI verileri de tam olarak böyle bir tabloyu ortaya koyuyor.

İlk bakışta sevindirici bir gelişme var. PMI endeksi önceki aya göre yükseldi. Bu, üretimdeki kötü gidişin biraz olsun yavaşladığını gösteriyor. Ancak madalyonun diğer yüzüne baktığımızda hâlâ dikkat edilmesi gereken önemli noktalar bulunuyor. Çünkü endeks yükselmiş olsa da kritik eşik olan 50 puanın altında kalmaya devam ediyor. Yani imalat sektöründe daralma henüz sona ermiş değil.

Peki bu ne anlama geliyor?

Aslında bunu günlük hayattan bir örnekle anlatmak daha kolay olur. Uzun süre hasta olan bir insanın ateşi düşmeye başlamış olabilir. Bu olumlu bir gelişmedir. Ancak doktor henüz “tamamen iyileşti” demez. Çünkü tedavi devam etmektedir. İşte PMI verileri de tam olarak bunu söylüyor. Hastalık hafifliyor ama hasta henüz ayağa kalkmış değil.

PMI, yani Satın Alma Yöneticileri Endeksi, fabrikalarda görev yapan yöneticilerin verdiği cevaplardan oluşuyor. Siparişler artıyor mu? Üretim hızlanıyor mu? Yeni işçi alınıyor mu? İhracat nasıl gidiyor? Hammadde alımları arttı mı? Bütün bu soruların cevabı tek bir endekste toplanıyor.

Endeks 50’nin üzerine çıktığında üretimde büyüme olduğu kabul ediliyor. 50’nin altı ise daralmaya işaret ediyor.

Son açıklanan veriler, üretimdeki küçülmenin hız kaybettiğini gösteriyor. Bu elbette olumlu. Çünkü son aylarda yüksek faizler, finansmana erişim sıkıntısı, iç piyasadaki talep yavaşlaması ve küresel ekonomideki belirsizlikler sanayiciyi oldukça zorladı.

Birçok işletme yatırım planlarını erteledi.

Bazıları yeni makine alımlarını durdurdu.

Bazıları ise üretim kapasitesini düşürmek zorunda kaldı.

En fazla hissedilen sorunlardan biri ise siparişlerde yaşanan azalma oldu.

İç pazarda tüketicinin alım gücünün zayıflaması birçok sektörde satışları düşürdü. Vatandaş temel ihtiyaçları dışında harcamalarını kısmaya başladı. Otomobilden mobilyaya, beyaz eşyadan tekstile kadar birçok alanda talep eski canlılığını kaybetti.

Dış pazarlarda da tablo çok parlak değil.

Avrupa ekonomisindeki yavaşlama Türk ihracatçısını doğrudan etkiliyor. Çünkü Türkiye’nin en büyük ihracat pazarı Avrupa Birliği ülkeleri. Avrupa’da tüketim azalınca Türk sanayicisinin siparişleri de düşüyor.

Buna rağmen PMI’daki yükseliş umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Çünkü daralma hızının azalması, önümüzdeki aylarda yeniden büyüme sürecine girilebileceğinin sinyallerini veriyor.

Ancak bunun gerçekleşebilmesi için yalnızca moral veren veriler yeterli olmayacak.

Sanayicinin en büyük beklentisi finansmana daha kolay ulaşabilmek.

Bugün birçok işletme yatırım yapmak istiyor ancak kredi maliyetleri oldukça yüksek seviyelerde bulunuyor. Yüksek faiz nedeniyle işletmeler hem yeni yatırım yapamıyor hem de işletme sermayesini yönetmekte zorlanıyor.

Bir diğer önemli konu ise maliyetler.

Enerji fiyatları, işçilik giderleri, kira artışları ve hammadde maliyetleri üreticinin üzerinde ciddi baskı oluşturuyor.

Üretici maliyetini artırdığında bunu satış fiyatına yansıtmak istiyor. Ancak piyasadaki talep düşük olduğu için bunu her zaman yapamıyor. Bu durumda işletmelerin kâr marjları küçülüyor.

Kâr edemeyen firma ise yatırım yapmıyor.

Yatırım olmayınca üretim artmıyor.

Üretim artmayınca istihdam genişlemiyor.

İstihdam artmayınca gelirler yükselmiyor.

Gelir yükselmeyince tüketim canlanmıyor.

Böylece ekonomi adeta kendi içinde dönen bir çarkın yavaşlamasıyla karşı karşıya kalıyor.

İşte PMI verileri bu nedenle yalnızca sanayiciyi değil, toplumun tamamını ilgilendiriyor.

Çünkü fabrikadaki hareketlilik, esnafın satışına da yansıyor.

Nakliyeciden lojistik firmasına…

Ambalaj üreticisinden reklam sektörüne…

Bankalardan sigorta şirketlerine kadar birçok alan üretimdeki hareketlilikten doğrudan etkileniyor.

Ekonomide kalıcı toparlanmanın yolu üretimden geçiyor.

Sadece tüketerek büyüyen ekonomiler uzun vadede güçlü kalamaz.

Üreten, ihraç eden ve katma değer oluşturan ülkeler ise krizlere karşı daha dayanıklı hale gelir.

Türkiye’nin de önündeki en önemli hedeflerden biri yüksek teknolojiye dayalı üretimi artırmak olmalıdır.

Sadece daha fazla üretmek değil, daha değerli ürün üretmek de büyük önem taşıyor.

Savunma sanayi, yazılım, biyoteknoloji, yapay zekâ, elektrikli araçlar ve yeşil dönüşüm alanlarında yapılacak yatırımlar geleceğin rekabet gücünü belirleyecek.

Önümüzdeki aylarda enflasyondaki düşüşün devam etmesi, finansman koşullarının kademeli olarak iyileşmesi ve dış pazarlardaki talebin yeniden canlanması halinde PMI endeksinin 50 puanın üzerine çıkması mümkün olabilir.

İşte o zaman sadece daralmanın yavaşladığını değil, gerçek anlamda büyümenin başladığını konuşacağız.

Bugünkü tablo ise ne aşırı iyimser olmayı ne de karamsarlığa kapılmayı gerektiriyor.

Veriler bize önemli bir mesaj veriyor:

Ekonominin üretim motoru yeniden çalışmaya hazırlanıyor.

Ancak bu motorun tam güce ulaşabilmesi için güven ortamının güçlenmesi, üreticinin desteklenmesi, maliyet baskılarının azaltılması ve yatırım iştahını artıracak yapısal adımların kararlılıkla sürdürülmesi gerekiyor.

Çünkü güçlü ekonomi, güçlü fabrikalarla; güçlü fabrikalar ise üretime, ihracata ve istihdama verilen destekle mümkün olur. Üretim çarkları hızlandıkça sadece sanayi değil, toplumun tamamı bundan olumlu etkilenecektir.

Kaynak: SANAYİ HABER AJANSI